This report offers a panoramic overview of what happened in Türkiye prisons throughout 2024. The general situation of prisons and rights violations are discussed in the first part of the report; the second part focuses on the problems of prisoners with special needs and recommends policies to solve these problems.
Bu rapor, Fransa’nın Strasbourg kentindeki Avrupa Konseyi adına Marcelo F. Aebi ve Edoardo Cocco tarafından yazılmıştır. Bu rapor, Avrupa Konseyinin DGI – İnsan Hakları ve Hukukun Üstünlüğü Genel Müdürlüğü, Bilgi Toplumu ve Suça Karşı Eylem Müdürlüğü, Suça Karşı Eylem Dairesi ile yapılan bir sözleşme kapsamında hazırlanmıştır. Ayrıca İsviçre’deki Lozan Üniversitesinden destek alınmıştır. Ceza infaz kurumları ve hapishane nüfusları ile ilgili ülke bazlı bilgiler, SPACE I 2024 anketi (Ref: PC-CP (2025) 5 yoluyla derlenmiş ve bu raporun yazarları tarafından analiz edilmiştir.
Türkçe çevirisini yapmış olduğumuz bu rapor, daha çok Fransızca adı olan Statistiques Pénales Annuelles du Conseil de l’Europe’tan (Avrupa Konseyi Yıllık Ceza İstatistikleri) türetilmiş bir kısaltma olan SPACE I adıyla bilinen 2024 Avrupa Konseyi Hapishane Nüfuslarına ilişkin Yıllık Ceza İstatistikleri çalışmasından elde edilen temel bulguları özetlemektedir.
The right to education is a fundamental human right and the Constitution and Additional Protocol No. 1 to the European Convention on Human Rights stipulate that no one may be deprived of this right. However, the right to education is not regulated as an absolute right that cannot be changed under any circumstances; its scope is regulated by law, as stated in the Constitution. In Turkey, prisoners’ access to these rights is regulated by laws, circulars, regulations and protocols. There are also basic international texts that are/should be taken as reference when making these arrangements.
A foreign prisoner is someone who does not have the citizenship of the country in which they are imprisoned. Among these people, there are also those who have legal permanent residence status in the country in question. These are immigrants who have moved to that country for the purpose of long-term residence, to form new societies or to join existing ones. However, the category of foreign prisoners also includes people in various situations, such as tourists, people in transit or those who are temporarily in the country for business or personal affairs, as well as illegal immigrants, asylum seekers and those involved in transnational crimes. In this regard, crime and criminal justice statistics, including prison statistics, do not distinguish between different groups and use only the general category of ‘foreigners. 9 People who are undocumented or have an irregular legal status often do not have equal access to legal services and basic rights. These individuals face a higher risk of detention due to their uncertain situation and the fact that illegal immigration – also known as irregular entry or stay – is considered a crime in some countries and can result in sanctions or measures. The number of foreign prisoners is increasing all over the world in relation to these situations. Migration is becoming an increasingly important reason for this increase.
Bu çalışma CİSST’in iletişim kurduğu birçok engelli mahpusun deneyim ve
aktarımlarına,5 yapılan araştırmalara ve bu çerçevede geliştirilen değerlendirme,
eleştiri ve önerilere dayanmaktadır. Kitapta engelli mahpuslar adına bir
değerlendirme yapmak ya da genelleyici bir temsil iddiasında bulunmak
amaçlanmamaktadır. Aksine, engelli mahpuslardan edinilen bilgiler, mevcut
bilgi birikimi ile ele alınarak hem engelli mahpuslar için yol gösterici olabilecek
hem de bu alanda bilgi edinmek isteyen kişiler için kaynak niteliği taşıyabilecek
bir içerik oluşturulması hedeflenmiştir.
Bu çerçevede, çalışmanın CİSST’in engelli mahpusların deneyimleriyle sınırlı
olduğu ve birçok engellilik türüne ve ihtiyaçlarına ilişkin yeterli veri ve deneyim
aktarımı sunamayabileceği ifade edilmelidir. Örneğin derneğimize başvuran engelli
mahpusların büyük bir çoğunluğunun ortopedik engellere sahip olduğunu ancak
zihinsel engelli6 mahpuslarla iletişimimizin daha sınırlı olduğunu belirtebiliriz.
Bu nedenle kitapta zihinsel engelli mahpusların sorun ve ihtiyaçlarına sınırlı
şekilde yer verilmiştir.
Bu kitabın amacı, uluslararası insan hakları sözleşmeleri ve Türkiye’nin kendi yasal düzenlemeleri ışığında mahpusların “sağlığa erişim” konusunda karşılaştıkları sorunları ve mevcut durumu ortaya koymaktır. Aynı zamanda hapishanelerde bulunan kişilerin sağlık hakkına erişimlerinde yaşanan engelleri görünür kılmak ve insan onuruna uygun koşulların sağlanması yönünde politika geliştirilmesine katkı sunmaktır.
Bu rapor 2024 yılı boyunca Türkiye hapishanelerinde yaşananların panoramasını çizmeye çalışmıştır. Raporun ilk bölümünde hapishanelerin genel durumu ve hak ihlallerinden bahsedilmiş, ikinci bölümde ise özel ihtiyaç
Bu rapor, CİSST’in 2024 yılı boyunca Türkiye’deki hapishanelerde insan haklarını izleme ve denetleme yetkisine sahip resmi kurullara yaptığı başvurular ile bu başvurulara verilen yanıtların değerlendirmesini sunmaktadır. Çalışma, hapishanelerde yaşanan hak ihlallerinin mevcut durumunu ortaya koymayı ve izleme-raporlama mekanizmalarının ne ölçüde etkili olduğunu tartışmayı amaçlamaktadır.
