Just as we have done since our founding, we continued our work in 2024 to ensure that fundamental human rights are protected in prisons. We monitored and reported on prison conditions; provided counseling to prisoners and their families; informed the media and international organizations; and continued to call on public institutions to be accountable. After a long hiatus, it was heartening for all of us to reunite with our team and partners at numerous events and meet in person once again.
Kuruluşumuzdan bu yana olduğu gibi 2024 yılında da hapishanelerde temel insan haklarının güvence altına alınması için çalışmayı sürdürdük. Hapishane koşullarını izledik ve raporladık; mahpuslara ve ailelerine danışmanlık verdik; basını ve uluslararası kurumları bilgilendirdik; kamu kurumlarını hesap verebilirliğe davet etmeye devam ettik. Uzun bir kapanmanın ardından ekibimiz ve partnerlerimizle pek çok etkinlikte yeniden bir araya gelmek, yüz yüze buluşmak hepimiz için sevindiriciydi. Tüm zorluklara rağmen 2024, dayanışmayı büyüttüğümüz; sivil alanla bağlarımızı güçlendirdiğimiz; ortaklarımızla daha fazla birlikte ürettiğimiz bir yıl oldu.
Bu rapor 2024 yılı boyunca Türkiye hapishanelerinde yaşananların panoramasını çizmeye çalışmıştır. Raporun ilk bölümünde hapishanelerin genel durumu ve hak ihlallerinden bahsedilmiş, ikinci bölümde ise özel ihtiyaç
Bu rehber Türkiye’de uluslararası insan hakları mekanizmaları içerisinde, diğer bölgesel ve uluslararası mekanizmalar ile karşılaştırıldığında daha az bilinen ve diğerleri kadar yaygın bir şekilde başvurulmayan Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi Özel Prosedürlerini tanıtmak ve başvuruları yaygınlaştırmak amacıyla yol gösterici bilgileri paylaşmak için hazırlanmıştır.
BM İnsan Hakları Konseyi Özel Prosedürleri başvuru koşulları, içerik ve hazırlama süreci bakımından Türkiye’de daha fazla bilinen ve başvurulan Avrupa Konseyi mekanizmalarına kıyasla daha basit bir sistematiğe sahiptir. Rehber içeriğinde bu sistematik açıklanmakta ve örneklerle somut hale getirilmektedir. Bu yönüyle, Türkiye’de hak ihlallerini özel prosedürlere taşımak isteyen bütün sivil toplum örgütleri (STÖ), insan hakları savunucuları ve hakları ihlal edilen bireyler açısından yol gösterici niteliktedir. Bu genel kapsama ek olarak, Rehber, ceza infaz kurumları (CİK) ile ilgili çalışan sivil toplum örgütlerine, hak ihlallerini özel prosedürlere şikayet yoluyla iletmek bakımından yararlı olabileceği düşünülen spesifik bilgiler ve tavsiyeler de içermektedir. Bu doğrultuda Rehberde, CİK’lerde oluşabilecek hak ihlallerine örnekler oluşturularak, bu örnekler üzerinden hangi tematik özel prosedürler ile bağlantıya geçilebileceği de somut olarak belirtilmiştir.
Rehberin ilk bölümünde özel prosedürlerin Birleşmiş Milletler mekanizmaları içindeki yerinin daha iyi anlaşılmasını sağlamak ve bir çerçeve oluşturmak amacıyla öncelikle Birleşmiş Milletler Mekanizmalarına ve sistemine dair genel bilgiler verilmiştir. Takip eden bölümlerde ise özel prosedürlere dair ayrıntılar aktarılmıştır. Bu kapsamda özel prosedürlerin neler olduğu, hangi araçları kullanarak ne tür işlevleri yerine getirebileceğine değinilmiş ve başvuru sürecine dair bilgiler verilmiştir.
Bu Rehberin, özel prosedürlere yapılacak başvurular bakımından pratik ihtiyaçlara cevap vermesi amaçlandığından, gerek Birleşmiş Milletler sistemine gerekse özel prosedürlere dair dar bir teorik çerçevenin dışına çıkmaktan özellikle kaçınılmıştır. Bu konularda daha geniş bilgi edinmek isteyenler için Rehberin son bölümünde yararlanılabilecek belirli kaynaklara dair kısa bir liste yer almaktadır.
Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST) mahpuslar ve mahpus yakınlarından
ulaşan talep, şikayet ve hak ihlallerine dair iddiaları, insan hakları izleme ve denetleme
mekanizmalarına yaptığı başvurular aracılığıyla izlemektedir. Bu başvurularda CİSST,
denetim mekanizmalarından, ilettiği hak ihlallerine dair iddiaların araştırılması
ve incelenmesini talep ederken yerinde izleme yapma yetkisi olan kurumları da
hapishanelerde izleme yapmaya ve bu izlemeyi raporlamaya davet etmektedir.
Bu rapor, hapishanelerdeki insan hakları durumunu inceleme ve denetleme yetkisi
bulunan kurullara CİSST’in 2023 yılı boyunca yaptığı başvuruların ve bu başvurulara
gelen cevapların bir değerlendirmesini sunmayı amaçlamaktadır.
Kuruluşumuzdan bu yana olduğu gibi 2023 yılında da hapishanelerde temel insan haklarının garanti altına alınmasını sağlamak için çalışmaya devam ettik. Hapishane koşullarını izledik, raporladık, mahpuslara ve ailelerine danışmanlık verdik, basını ve uluslararası kurumları bilgilendirdik ve kamu kurumlarını hesap verebilir olmaya zorlamaya devam ettik. Uzun bir kapanmanın ardından hem ekibimizle hem partnerlerimizle birçok etkinliğimizde bir araya gelmek ve yüz yüze olmak sevindiriciydi. 2023 yılı tüm zorluklarına rağmen dayanışmayı büyüttüğümüz, sivil alanla daha sık ilişkilendiğimiz, ortaklarımızla daha çok birlikte ürettiğimiz bir yıl oldu.
As is the case since the establishment of our Association, we continued to work also in 2023 to secure fundamental human rights in prisons. We monitored and reported the prison conditions, we provided counselling to the prisoners and their kin, we informed the press and international organizations, and we continued to compel the public agencies to be accountable. After a protracted lockdown, it was pleasing to meet and be face-to-face with both our team and our partners during the many activities we carried out. Despite all challenges, 2023 has been a year in which we nurtured solidarity, established more links with the civic space, and produced more with our partners.
Hapsetmenin, başlıca ceza infaz yöntemi olarak varlığını koruduğu ve mahpus sayısının her yıl arttığı Türkiye’de hapishanelerin insan hakları ve uluslararası standartlar ile olabildiğince uyumlu hale getirilmesi politika yapıcıların, idarecilerin, STÖ’lerin, ilgili meslek örgütlerinin ve üniversiteler de dahil olmak üzere hapishanelerle temas eden, edebilecek tüm kurum ve kuruluşların sorumluluğundadır.
Hapishanelerin uluslararası standartlar ve insan hakları ile olabildiğince uyumlu hale getirilmesinin en önemli yöntemlerinden biri de mahpusları kendi hakları konusunda bilgilendirmektir. Elinizdeki kitap bunu amaçlamaktadır.
Bu çalışmayla, mahpusların;
Haklarının neler olduğunu,
Hakları ihlal edildiğinde yasal olarak nereye, nasıl başvuracağını,
Hak ihlallerine karşı iletişime geçebileceği bazı STÖ’lerin isim ve adreslerini öğrenmesi amaçlanmaktadır.
Our reporting activities, which are carried out with a focus on monitoring and advocacy, aim to produce verifiable information periodically, increase the knowledge about prisons through annual reports and different thematic reports, and disseminate such information. This report attempts to draw a panorama of what happened in Turkish prisons in 2022. The general situation of prisons and rights violations are discussed in the first part of the report; the second part focuses on the problems of prisoners with special needs and recommends policies to solve these problems.
