MAHPUSLAR VE YAKINLARI İÇİN ÜNİVERSİTE TERCİH VE KAYIT SÜRECİNE DAİR BİLGİ NOTU:
Genel Bilgilendirme:
Üniversite tercihleri, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından yürütülen merkezi bir sistemle yapılmaktadır. Tercih süreci, Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçlarının açıklanmasının ardından başlamaktadır. Sınav sonuçları bu yıl 19 Temmuz 2025 tarihinde açıklanmıştır. ÖSYM başkanı Bayram Ali Ersoy’un yaptığı yazılı açıklamaya göre tercihler 30 Temmuz ile 11 Ağustos tarihleri arasında gerçekleştirilecektir.
YKS sonuçları açıklandıktan sonra ÖSYM, “Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu”nu yayınlamaktadır. Bu kılavuzda, üniversitelerin hangi bölümlere kaç öğrenci alacağı, geçmiş yıllara ait taban puanlar ve başarı sıralamaları, bölümlere ilişkin özel koşullar ve açıklamalar yer almaktadır. Adayların tercihlerini yapmadan önce bu kılavuzu dikkatle incelemeleri büyük önem taşımaktadır.
Mahpusların bu kılavuza erişimi sınırlı olmakla birlikte mümkündür. Kılavuzun güncel hali ÖSYM’nin internet sitesinde yayımlanmakta olup, açık veya kapalı hapishanede tutulan mahpuslar kılavuza aşağıdaki yollarla ulaşabilirler:
- Aile üyeleri, avukatları veya sivil toplum kuruluşları aracılığıyla kılavuzun çıktısı kendilerine posta yoluyla gönderilebilir.
- Eğitim birimi ya da kurum öğretmeni aracılığıyla ÖSYM tarafından yayımlanan kılavuzun basılı hali temin edilebilir veya kurum içinde paylaşılan nüshalarından yararlanılabilir.
Kılavuza erişim imkânı, tercihlerin doğru ve bilinçli yapılabilmesi açısından kritik önemdedir. Bu nedenle mahpus adayların kılavuza erişim talebini kurum öğretmenine veya ilgili birimlere yazılı olarak iletmelerini önermekteyiz. Kılavuzu inceleyen adaylar tercih yapma süreçlerine ilişkin tutuldukları hapishanenin eğitim birimine danışabilir. Mahpus yakınları ise bulundukları yerlerdeki belediyeler tarafından kurulmuş “Tercih Danışma Merkezleri” veya “MEB’e bağlı Rehberlik ve Araştırma Merkezleri” aracılığıyla daha detaylı bilgiye erişebilirler.
Tercihler, ÖSYM’nin https://ais.osym.gov.tr adresi üzerinden e-Devlet şifresi ile yapılmaktadır. Adaylar, tercih ekranından seçimler yapmaktadır. Bu seçimler yapılırken adayın kendi başarı sırası dikkate alınmalı ve sıralama odaklı bir tercih listesi hazırlanması önerilmektedir. Sadece puana değil, başarı sırasına göre hareket etmek daha doğru sonuçlar doğuracaktır. Mahpuslar, bilgisayara ve çevrimiçi internete erişim talep ederek başvurularını doğrudan kendileri yapmayı talep edebilecekleri gibi tutuldukları hapishanenin eğitim birimi aracılığıyla yahut yakınları aracılığıyla da başvurularını yapabilirler.
Yerleştirme işlemleri ÖSYM tarafından, adayların başarı sıraları ve tercih öncelikleri dikkate alınarak merkezi olarak yapılmaktadır. Yerleştirme sonuçları yine ÖSYM tarafından ilan edilmektedir. Bir programa yerleşen adaylar, ilan edilen tarihlerde ilgili üniversiteye kayıt yaptırmakla yükümlüdür. Kayıt işlemleri çoğu zaman e-Devlet üzerinden yapılabilmekte, ancak bazı durumlarda üniversitenin talebi doğrultusunda yüz yüze kayıt gerekebilmektedir.
Açık hapishanelerde bulunan mahpuslar bakımından:
Hapishanenin bulunduğu şehrin belediye sınırları içerisinde bir üniversitenin verdiği örgün eğitimden yararlanma hakkına sahiptir. Bunun için üniversitenin öğrenciyi kabul etmesi ve hapishane idaresinin öğrencinin öğrenimini sürdürmesini onaylaması gerekmektedir.
Üniversitelerin ve hapishane idarelerinin kabul etmesi halinde öğrenci mahpuslar ders saatleri ve yol süreleri de hesaplanarak hapishaneden çıkış izni alabilecektir.
Bu nedenle aday mahpusların tercih sürecinde yalnızca akademik ilgi ve başarı sıralaması değil, aynı zamanda üniversitenin fiziki konumu ve hapishane koşulları ile uyumluluğu gibi pratik faktörleri de gözetmeleri önem taşımaktadır. Bu tür bilgiler için mahpus yakınlarına tercih dönemlerinde üniversiteler, hapishane idareleri ve ilgili kamu kurumlarıyla iletişim halinde olmalarını öneririz.
Kapalı hapishanelerde bulunan mahpuslar bakımından:
İnfaz Kanunu’na göre kapalı hapishanelerde bulunan mahpuslar açık öğretim ve dışarıdan eğitim programlarına başvuru yapabilmektedir. Örgün eğitim programlarına başvuru yapmaları halinde öğrenimlerini sürdürme talepleri üniversite veya hapishane idaresi tarafından kabul edilmeyebilir.[1]
Örgün eğitim veren bir üniversitenin kazanılması halinde,
- Üniversitenin bulunduğu şehir ile mahpusların tutuldukları hapishanelerin bulunduğu şehirler birbirinden farklı ise, mahpuslar, eğitim sebebiyle kazandıkları üniversiteye yakın yere sevk talep etme hakkına sahiptir.
- Üniversitenin mahpusların örgün eğitimden faydalanmasını kabul etmemesi halinde, üniversite idaresinden bu konuda yazılı bir karar alınarak, ilgili yazının tebliği veya öğrenilmesi itibariyle 60 gün içerisinde üniversitenin bağlı bulunduğu yer idare mahkemesinde idari işlemin iptali talebiyle dava açılabilir.
- Hapishane idaresinin mahpusların örgün eğitimden faydalanmasını kabul etmemesi halinde, idarenin bu konuda verdiği kararın tebliği itibariyle 15 gün içerisinde hapishanenin bağlı bulunduğu yer infaz hakimliklerine şikayette bulunulabilir.
[1] 46/1 sayılı Genelge’ye göre üniversitelerin kabul etmesi halinde kapalı hapishanelerde bulunan mahpusların yalnızca ara sınavlara, yıl sonu ve mazeret sınavlarına katılmak suretiyle örgün eğitimden yararlanmaları mümkündü.
2023-2024 öğrenim yılında YÖK tarafından üniversitelere gönderilen talimat yazısı doğrultusunda, üniversiteler kapalı hapishanelerde bulunan öğrencilerin örgün eğitime devam etme talebini reddetmeye başladı. Talimat yazısına göre örgün eğitim, ders devam zorunluluğu içeren bir öğrenim türü olup bu koşulu sağlayamamaları sebebiyle mahpusların örgün eğitimden yararlanma hakkına sahip olmadıkları belirtilmekte. Söz konusu talimatın üniversitelere gönderilmesinden bu yana kapalı hapishanede bulunan mahpusların örgün eğitimden yararlanma hakkı ve dolayısıyla 46/1 sayılı genelgenin bu anlamda uygulanırlığı fiilen ortadan kalktı. Hukuki itiraz hakkı saklıdır.
İnfaz Kanunu’nda 14.11.2024 tarihinde yapılan değişikliklere göre; kapalı hapishanelerde tutulan mahpuslar kurum içinde verilebilen yaygın, dışarıdan ve açık öğretim programlarından yararlanabilmektedir. Söz konusu değişiklikler sonrasında 46/1 sayılı genelgede herhangi bir güncelleme yapılmadı.