Bilgi Notları

İletişim Hakkı

Mart 26, 2026

Mahpusların hem dış dünyada yaşanan gelişmeleri takip edebilmesi hem de aile hayatına ilişkin ayrıntılardan haberdar olabilmesi için iletişim hakkını kullanabilmesi önemlidir. Bu nedenle iletişim hakkı, her vatandaş gibi özgürlüğünden mahrum bırakılmış mahpusların da temel bir hakkıdır.

Hapishanedeki mahpuslar mektup, sesli ve görüntülü görüşme yoluyla iletişim hakkını kullanabilirler. Mahpusların avukatları ile yaptığı görüşmeler hariç bütün görüşmeler kayıt altına alınır. Görüşmeler kural olarak Türkçe yapılır. Ancak mahpusun veya görüşeceği kişinin Türkçe bilmediğini beyan etmesi halinde görüşmenin yapılmasına izin verilir. Hapishane yönetimi tarafından bu görüşmenin konusunun suç teşkil ettiği değerlendirildiğinde mahpusa bu konuda bir daha izin verilmez. Telefon ile görüşme hakkı yalnızca idarece belirlenen yerlerdeki telefonlardan ve ücreti mahpus tarafından karşılanmak suretiyle yapılabilir.

Telefon ile görüşme hakkı tek bir numara ile kesintisiz yapılır. Fakat görüşme hiç gerçekleşmediyse, mahpus kuruma bildirilen diğer numaralar ile görüş hakkını gerçekleştirebilir. Mahpuslar eşi, kendisinin ve eşinin çocuğu, torunu, annesi, babası, kardeşi, dedesi, ninesi, amcası, amcasının oğlu, halası, halasının oğlu, teyzesi, teyzesinin oğlu, yeğeni ve vasisi ile telefon ile görüşme hakkını kullanabilirler. Görüşme süresi haftalık on dakika olarak belirlenmiştir. Mahpusun iletişim hakkı aldığı bir disiplin cezası ile sınırlandırılabilir. Ancak disiplin cezası almış olsa dahi hiçbir surette mahpusların altsoy, üstsoy, eş ve kardeşlerinin ölüm, ağır hastalık, salgın hastalık veya doğal afet hâllerinde telefonla iletişim kurma hakkı engellenemez. Hükümlü idare ve gözlem kurulu kararıyla “tehlikeli” olarak nitelendirilirse görüşme sıklığı on beş günde bir, on dakika olarak sınırlandırılır.

Mahpuslar sesli olarak iletişim kurabildikleri gibi görüntülü olarak da iletişim kurabilirler. Mahpusların görüntülü görüşme hakkı, uygulamada e-görüş veya ACEP hakkı olarak da bilinmektedir. Görüntülü görüşme uygulamasına dair ayrıca bir yasal düzenleme bulunmadığı için bu hakkın kullanımına ilişkin hapishane yönetimlerinin değişken uygulamaları bulunmaktadır. Görüntülü görüşme hakkı, sesli (telefon) görüşme hakkından ayrıca değerlendirilir ve bu hakkın kullanımı için mahpuslara otuz dakika süre verilir. Mahpusun bu uygulamayı kullanabilmesi için görüntülü konuşacağı kişinin telefonunda e-görüş uygulaması bulunmalıdır. Bu uygulamada mahpus yakınının kullanacağı telefon sistem üzerinden gelen bir kod üzerinden mahpus ile bağlanır ve yalnızca o telefon üzerinden görüşme gerçekleştirilir. Başka bir telefon üzerinden görüntülü görüşme hakkının kullanılması mümkün değildir.

*Ağırlaştırılmış müebbet mahpuslar on beş günde bir olmak üzere eşi, çocuğu, annesi, babası, kardeşleri ve vasisi ile on dakikayı geçmemek üzere sadece sesli görüşebilir.

Haftalık ziyaret hakkını kullanmayan mahpusların telefon ile görüşme süresine bir sonraki hafta otuz dakika ilave edilir. Mahpus bu hakkını sesli veya görüntülü olarak kullanabilir.

*Açık kurumda veya çocuk eğitimevinde bulunan mahpuslar telefon ile görüşme hakkını serbestçe kullanabilirler. Çocuk mahpusların telefonla konuşması hiçbir şekilde kısıtlanamaz ve engellenemez.

Sesli (telefon) görüşme hakkı ve görüntülü görüşme hakkının kullanımı aynı usule tabidir. Mahpuslar bu haklarını kullanabilmek için “Telefon Görüşme Formu” doldururlar. Bu formda telefon görüşmesi yapmak istediği kişiler ve bunlarla olan yakınlık derecesini, görüşme yapmak istediği numaraları ve telefon görüşmesi yapacağı yakınlarının açık adreslerini belirterek idareye verir. Bu listeye başka yakınlarını ekleyip çıkarmak isteyen mahpus bu belgeyi tekrar doldurarak hapishane idaresine teslim edebilir. Mahpusun belirttiği yakınları ise vukuatlı nüfus kayıt örneği ve hattın yasal sahibi olduklarını belirten belgeleri PTT kargo ile veya elden teslim edebilirler. Mahpusu görüşe gittiğiniz takdirde belgeleri elden teslim edebilirsiniz. Kargo yolu ile gönderilen evraklar için gecikmeler yaşanabilmektedir. Uygulamada mahpustan telefon ile görüşme yapmak üzere üç yakının iletişim bilgileri alınır.

Mektup, Faks ve Telgraf ile İletişim

Mahpusların dış dünya ile iletişim kurmasını sağlayan bir diğer iletişim aracı da mektup, faks ve telgraflardır. Mahpuslar tıpkı sesli ve görüntülü iletişim hakkını kullanırken olduğu gibi mektup faks ve telgraf ile iletişim kurarken ücretini kendisinin karşılaması gerekmektedir. Mahpuslar bu hakkını kullanarak dış dünya ile iletişim kurmanın yanı sıra yaşadıkları hak ihlalini de çeşitli denetim mekanizmalarına bildirebilirler.

Mahpusların göndermiş oldukları mektuplar mektup okuma komisyonu tarafından kontrol edilmekte ve elektronik ortama kaydedilmektedir. Fakat mahpusun resmi makamlara veya avukata göndereceği mektuplar denetlenemez. Uygulamada mektup okuma komisyonu tarafından Türkçe dışında diğer dillerden (Kürtçe, Arapça, İngilizce) biri ile yazılmış bir mektubun varlığı halinde veya mektubun içeriği “tehlikeli” olarak değerlendirildiğinde mektubun mahpusa verilmemesi gibi sorunlarla karşılaşılmaktadır. Mektubun tamamı değil, “sakıncalı” olarak değerlendirilen kısım kapatılarak mektubun mahpusa verilmesi gerekmektedir. Bunun gibi mahpusun iletişim hakkının engellendiği durumlarda alınan kararlar mahpusa hapishane idaresi tarafından bildirilir. Mahpusun kendisi veya yakını tarafından on beş gün içerisinde infaz hakimliğine itiraz edilebilir. Mahpusun iletişim hakkına yapılacak bir engelleme iletişim hakkının kullanılmasına engel oluşturacak düzeyde olmamalıdır. Mahpusular tarafından iletişim hakkının engellendiğine dair Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılmaktadır.