CİSST olarak hapishanelerdeki engelli mahpusların sayısını, engel türüne ve cinsiyete göre ayrıştırılmış biçimde öğrenmek için farklı tarihlerde CİMER üzerinden Adalet Bakanlığına yaptığımız bilgi edinme başvuruları Bakanlık tarafından reddedilmişti. Bunun üzerine 12 Haziran 2026’da Kamu Denetçiliği Kurumuna (Ombudsmanlık) başvurduk ve bu verilerin düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılmasını talep ettik. Kurum 1 Ekim 2026 tarihli kararıyla başvurumuzu kabul etti ve talebimizin olumlu yanıtlanması için Adalet Bakanlığına tavsiyede bulundu.
Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Kuruma gönderdiği yanıtta, istenen bilginin ancak ayrı veya özel bir çalışma sonucunda üretilebileceğini ve bu nedenle Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun kapsamı dışında kaldığını savunmuştu. Kamu Denetçiliği Kurumu bu gerekçeyi yerinde bulmadı. Kararda bilgiye erişimin kural, bilgi vermemenin ise istisna olduğu, bu nedenle bilgi edinme hakkını sınırlayan hükümlerin dar yorumlanması gerektiği vurgulandı. Kurum, talep ettiğimiz bilginin kişisel veri ya da sağlık verisi değil yalnızca sayısal ve istatistiki bir bilgi olduğunu, paylaşılmasının ne mahpusların özel hayatına ne de hapishanelerin ya da devletin güvenliğine zarar vereceğini tespit etti.
Kurum, Adalet Bakanlığının 11 Kasım 2025’te TBMM’deki engellilerle ilgili Meclis Araştırması Komisyonunda engelli hükümlü ve tutuklu sayısını ve engel türlerine göre dağılımını açıkladığını hatırlattı. Kararda ayrıca farklı birimlerdeki kayıtların bir araya getirilmesi ya da mevcut verilerin derlenmesi gerekmesinin bilgi vermemek için tek başına haklı bir gerekçe olamayacağı, aksi bir yorumun kamu kurumlarının tuttuğu ya da tutması gereken bilgilerin erişime kapatılmasına yol açacağı belirtildi. Kurum bunlara ek olarak Bakanlığın başvurumuz hakkında süresi içinde işlem yapmadığını ve ret kararına karşı hangi yollara başvurulabileceğini göstermediğini de tespit ederek Bakanlığa iyi yönetim ilkelerine uygun davranmasını önerdi.
Kanun gereği Adalet Bakanlığı, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde bu tavsiye üzerine ne yaptığını Kamu Denetçiliği Kurumuna bildirmek zorunda. Hapishanelerdeki engelli mahpusların hangi koşullarda yaşadığını izleyebilmek, ihtiyaçlarını görünür kılmak ve haklarını savunabilmek için öncelikle kaç kişi olduklarını ve hangi engel gruplarından geldiklerini bilmek gerekiyor. Bakanlığın bu tavsiyeye uyarak verileri bizimle ve kamuoyuyla paylaşmasını, bundan sonra da bu verileri düzenli olarak açıklamasını bekliyoruz. Sürecin takipçisi olmaya devam edeceğiz.
