Hapishaneler denildiğinde akla çalışmak, mahpusların çalıştırılması ya hiç gelmez ya da bu konu
oldukça tali olarak görülür ve görmezden gelinir. Göz ardı edilen, yok sayılan, emek ve insan hakları
örgütlerinin radarına girmeyi dahi başaramayan bu konu Türkiye’nin ceza infaz sisteminde hacim
olarak giderek büyüyen bir yer ediniyor kendisine. Bu raporda işçi mahpusların güncel durumuna ilişkin konulara yer verilmiştir.
This book includes presentations from the International Conference on Alternatives to Imprisonments which was carried out within the “Advocacy for People in the Penal System” project.
Bu kitap, Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği’nin, “Ceza İnfaz Sistemindeki İnsanlar İçin Savunuculuk” Projesi kapsamında gerçeştirilen “Hapsetmenin Alternatifleri” Uluslararası Konferansı’nda sunulan çalışmalardan oluşur.
Türkiye’de İşçi Mahpusların Güncel Durumu kitabında işyurtlarında çalıştırılma konusu başta olmak üzere işçi mahpusların güncel durumu, işçi mahpusların çalışma koşulları, ücretleri, iş güvenliği ve işçi sağlığı gibi birçok konuya yer vermiştir.
Ağırlaştırılmış Müebbet Hükümlüsü Mahpus Olmak kitabında istatistiki bilgilerin yanı sıra ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının tarihçesi, infaz rejimi, mahpusların yaşadıkları zorluklar, tecrit, sağlık sorunları, ekonomik sorunlar, sosyalleşme, dışarı ile iletişim, idari yapı ve işlemlerden kaynaklı zorluklar, ağırlaştırılmış müebbet mahpusların tahliye durumuna ilişkin bilgilere yer verilmiştir.
Bu kitabı, Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST) olarak, hapishaneye giren 12-18 yaş arasındaki çocukların haklarını anlatmak için hazırladık.
Bir kişinin hapishaneye girmesi, yani özgürlüğünün kısıtlanması, sahip olduğu hakların tamamen engellenmesi gerektiği anlamına gelmez. Yaşama hakkı, sağlık hakkı gibi haklar zaten kısıtlanamaz. Hangi hakkın nasıl kısıtlanacağını ise kanunlar göstermektedir. Bu yüzden mahpus çocukların
• Haklarının neler olduğunu,
• Hakları ihlal ediliyorsa neler yapmaları gerektiğini,
• Talep ettikleri şeyler için kimlerle haberleşeceklerini bilmeleri önemlidir.
Umuyoruz ki kitaptan faydalanmak isteyenler, merak ettiklerinin cevabına ulaşırlar.
Türkiye’de birçok mahpus haklarına ilişkin bilgi desteğinden mahrumdur. Bir çok mahpus haklarının neler olduğunu, hakları ihlal edildiğinde nereye, nasıl başvuracağını bilememektedir. Özellikle bu destekten mahrum olan adli mahpuslar kendi bilgi ve deneyimleriyle baş başa kalmaktadır. Bu durum, mahpusların haklarını arama konusunda yetersiz kalmaları sonucunu doğurmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’deki bu eksikliğe dikkat çekmek ve adli-siyasi ayrımı yapmadan bu eksikliği gidermek amacıyla atılmış bir adımdır.
Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği tarafından desteklenen ve Kadınlarla Dayanışma Vakfı tarafından yürütülen bu çalışma, tahliye sonrası istihdama katılımda cinsiyet eşitsizliklerinin hapishaneye geri dönüşe etkisini araştırmaktır. Böylelikle, kadın ve LGBTİ+’ların ekonomik güçlenmesi yoluyla hapishaneye geri dönüşlerinin önlenmesi amacıyla geliştirilebilecek çözüm önerilerini oluşturmak için bilimsel yöntemlerden faydalanılarak yürütülen ön araştırmadır. Hapishane sürecinde cinsiyet kimliğine dayalı şiddet, ayrımcılık ve hak ihlalleri yaşayan kadın ve LGBTİ+’lar tahliye sonrasında da mahpusluk deneyimi ile birlikte çoklu ayrımcılıklar yaşamakta ve istihdama katılımları zorlaşmaktadır. Araştırma, tahliye sonrasında kadın ve LGBTİ+’ların istihdama katılımlarında destekleyici güçlendirici mekanizmaların oluşturulmasına yönelik kamu kurumları, işverenler, sivil toplum örgütleri, inisiyatifler ve tahliye olmuş kişilerle görüşmeleri içermektedir. Sonuç olarak, tahliye olan kişiler istihdama katılımlarında cinsiyet kimliği ve cinsel yönelime dayalı yaşadıkları ayrımcılığa dair beyanda bulunmuş olsalar da kamu kurumlarının tahliye olmuş kişilere yönelik cinsiyete duyarlı mekanizmalar oluşturmadığı, sivil toplum örgütlerinin alanda henüz çalışma yapmadığı saptanmış; işverenlere ise ulaşılamamıştır.
İnsanların bulundukları her ortamda insan onuruna yakışır bir yaşam sürmeleri bütün insan hakları metinlerinin temelini oluşturur. Yaşam hakkının korunmasının temel kriterlerinden biri de kişinin sağlık hizmetlerine ayrımsız ulaşabilmesi, yani sağlık hakkıdır. Bu hak, hapis cezası verilmiş kişiler için de geçerlidir. Hapsedilmiş olmak kişinin sağlık hakkını ortadan kaldırmaz. Bu kapsamda Türkiye’de Hasta Mahpus Olmak kitabında hapiste sağlık alanında önleyici tedbirlere, hapishanedeki revir, hastane sevki, diş üniteleri, hastanelerdeki bekleme ve muayene odaları, ağır kronik hastalar ve hastalık sebebi ile cezanın infazının ertelenmesi konularında bilgilere yer verilmiştir.
