This report tries to draw a panorama of what happened in Turkish prisons throughout 2021. In the first part of the report, the general situation of prisons and the course of changing practices with COVID-19 measures are mentioned, while the second part focuses on the problems of prisoners with special needs, which have changed with the pandemic, and policy recommendations are presented to solve these problems.
Bu rapor 2022 yılı boyunca Türkiye hapishanelerinde yaşananların panoramasını çizmeye çalışmıştır. Raporun ilk bölümünde hapishanelerin genel durumu ve hak ihlallerinden bahsedilmiş, ikinci bölümde ise özel ihtiyaç sahibi mahpusların sorunlarına odaklanılmış ve bu sorunların çözümü için politika önerileri sunulmuştur.
Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST) mahpuslar ve mahpus yakınlarından ulaşan talep, şikâyet ve hak ihlallerine dair iddiaları, insan hakları izleme ve denetleme mekanizmalarına yaptığı başvurular aracılığıyla izlemektedir. Bu başvurularda CİSST, denetim mekanizmalarından, ilettiği hak ihlallerine dair iddiaların araştırılması ve incelenmesini talep ederken yerinde izleme yapma yetkisi olan kurumları da hapishanelerde izleme yapmaya ve bu izlemeyi raporlamaya davet etmektedir. Bu rapor, hapishanelerdeki insan hakları durumunu inceleme ve denetleme yetkisi bulunan kurumlara CİSST’in 2022 yılı boyunca yaptığı başvuruların ve bu başvurulara gelen cevapların bir değerlendirmesini sunmayı amaçlamaktadır.
The Civil Society in the Penal System Association (CİSST) monitors the requests, complaints and claims of rights violations received from prisoners and their kin by means of the applications made to the human rights monitoring and supervision mechanisms. In such applications, CİSST demands from the supervision mechanisms to investigate and inspect the claims of rights violations conveyed, and invites the institutions with the authority for on-site monitoring to carry out monitoring activities at prisons and to report the outcomes of such monitoring.
This report aims to present an assessment of the applications made by CİSST throughout 2022 to the boards with the authority to inspect and supervise the human rights conditions at the prisons, and of the responses to these applications.
“Deprem ve Hapishaneler” başlıklı bu rapor, depremin mahpuslar üzerindeki etkisini ve deprem sonrası yaşananları aktarmaktadır. Rapor derneğin iletişim kurabildiği mahpus ve mahpus yakınlarından elde edilen bilgiler doğrultusunda hazırlanmış olup depremden etkilenen tüm hapishaneleri ve depremzede mahpusların tamamının durumunu kapsamamaktadır. Bu rapor, mahpus ve mahpus yakınlarının aktarımları ve çeşitli hapishane ziyaretleri sonucunda dernek çalışanları ve gönüllü avukatlarımızın çabaları ile hazırlanmıştır. Rapordaki sorular Penal Reform İnternational (PRI) tarafından hazırlanan hapishaneler için deprem riski azaltma kılavuzu temel alınarak hazırlanmıştır.
Depremin kapsamı ve yarattığı sonuçlar çok daha fazla olsa da bir sınırlılık olarak elinizdeki raporda aşağıdaki sorulara yanıt arandı.
1. Kurumda deprem nasıl hissedildi, yıkım veya can kaybı yaşandı mı?
2. Deprem sırasında ve sonrasında bilgilendirme yapıldı mı? Mahpuslar güvenli bir bölgeye alındılar mı? Kurum
içinden ya da dışından acil durum ekiplerinden destek aldılar mı?
3. Deprem sonrasında, elektrik, temiz su, yiyecek, temizlik malzemesi vb. konularda sorunlar yaşandı mı?
4. Deprem anında ve sonrasında hapishanede bulunan yaşlılar, engelli kişiler, ciddi sağlık sorunları olanlar,
hamile kadınlar gibi özel ihtiyaçları olan mahpuslara yönelik ne gibi önlemler alındı?
5. Deprem sonrasında aileleri ile iletişimleri sağlandı mı? Dış dünyadan deprem hakkında haber alma kanalları
yaratıldı mı?
6. Deprem sırasında veya sonrasında kurumda isyan, ayaklanma, firar gibi durumlar ile karşılaşıldı mı?
7. Mahpuslar deprem sırasında veya sonrasında kötü muamele veya işkenceye maruz kaldılar mı? Maruz kalan
mahpus ya da mahpuslara şahit oldular mı?
8. Tahliye işlemi nasıl gerçekleşti?
9. Nakil sonrasında nasıl sorunlar yaşadılar?
CİSST kapalı mekanlar olan hapishanelerin insan hakları ihlalleri bakımından ne kadar riskli mekanlar olduğunun farkındadır; çünkü hapishaneler toplumdan her anlamda izole olmayı beraberinde getirir. Bu ihlaller kimi zaman yaşam hakkının ihlali düzeyine varana kadar zincirleme şekilde devam eder ve “dış dünya”ya iletilemez. Bu bağlamda CİSST etkili savunuculuk çalışmaları yürüterek toplumdaki farkındalık ve hassasiyeti arttırıp kamuoyu oluşturmayı hedefler. Ek olarak, CİSST Türkiye’deki siyasi ve adli tüm mahpuslarla iletişim kuran bir örgüt olarak alandaki (kendisi de dahil) tüm sivil aktörlerin alana angajmanlarını ve kapasitelerini arttırmayı amaçlar.
Mahpuslar kendileri hakkında toplumda kabul görmüş önyargılar sebebiyle de haklara erişim ve hak talebi bağlamında kırılgan bir grubu temsil eder. Ancak, Türkiye’deki hapishanelerin koşullarının insan hakları bağlamında evrensel değer ve standartlara uygun hale getirilmesi için birçok paydaşın (kamu kurumları, siyasi partiler, milletvekilleri, basın kuruluşları, sivil toplum örgütleri vb.) eş zamanlı ve uyumlu çalışmalar sürdürmesi oldukça önemlidir. Bu nedenle CİSST alandaki diğer aktörlerin mahpus hakları bağlamındaki yaklaşım ve tutumlarını olumlu yönde değiştirerek, hak ihlallerine karşı duyarlı olmalarını sağlamayı amaçlar.
Sonuç olarak, CİSST tüm çalışmalarını bu temel değişimlerin sağlanması etrafında kurgular. Bu kimisi orta kimisi uzun vadeli olan değişimlerin sağlanması vasıtasıyla Türkiye hapishanelerinin koşullarının iyileşeceğini, mahpusların haklarına erişimlerinin artacağına inanır.
CİSST is aware of the risk of prisons which are confined spaces in terms of human rights
violations, since the prisons are isolated from the society in every sense. These violations sometimes continue successively until they reach the level of violation of the right to life, and cannot be communicated to the “outside world”. In this context, CİSST aims to form public opinion by raising public awareness and sensitivity by means of effective advocacy activities. In addition, as an organisation that communicates with all the political and judicial prisoners in Turkey, CİSST aims to increase the engagement and capacity of all the civil actors in this field (including itself).
The prisoners represent a vulnerable group with regard to access to and demand for rights, also due to
the prejudices against them in the society. Nevertheless, it is rather important that numerous stakeholders (public institutions, political parties, MPs, press outlets, non-governmental organisations, etc.) carry out simultaneous and harmonious efforts in order to make the conditions of Turkish prisons compatible with universal values and standards in the context of human rights. Therefore, CİSST aims to positively change the approaches and attitudes of other actors in the field with respect to prisoners’ rights, and to ensure their sensitivity to rights violations.
Consequently, CİSST builds all its activities around ensuring these fundamental changes. CİSST believes that the conditions of Turkish prisons will improve and the prisoners’ access to their rights will increase through the implementation of these medium- and long-term changes.
Bu rapor 2021 yılı boyunca Türkiye hapishanelerinde yaşananların panoramasını çizmeye çalışmıştır. Raporun ilk bölümünde hapishanelerin genel durumu ve COVID-19 önlemleriyle birlikte değişen uygulamaların seyrinden bahsedilmiş, ikinci bölümde ise özel ihtiyaç sahibi mahpusların pandemiyle birlikte farklılaşan sorunlarına odaklanılmış ve bu sorunların çözümü için politika önerileri sunulmuştur.
Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği, danışma hattı ve mektup yoluyla iletilen başvuruları; hapishane, mahpus ve başvuru sahiplerine ilişkin bilgiler gizli tutularak derlemekte ve belirli dönemler için raporlamaktadır. Koronavirüs salgınının başlangıcından rapor tarihine kadar farklı ceza infaz kurumlarından çok sayıda başvuru alınmış; başvuruların önemli bir bölümü kapalı ceza infaz kurumlarından, kalan kısmı ise açık ceza infaz kurumlarından gelmiştir. Hazırlanan raporlar belirtilen tarihleri kapsar ve bu tarihlerdeki güncel şikayetleri içerir. Raporları karşılaştırarak hangi şikayetlerin süreç içerisinde azaldığını, hangi konularda yeni başvuruların eklendiğini takip edebilirsiniz. Bu raporda da özel ihtiyaçlı mahpusların pandemi ile ilişkili sorunlarına ve şikayetlerine yer verilmiştir.
